Page 77 - GALENIKA MEDICAL JOURNAL

prednost kombinovanom. Takođe je naglašena i potreba za nja na bol i funkcionalnost, snagu mišića trupa i mentalno
individualnim pristupom. zdravlje, kod pacijenata sa nespecifičnim bolom u leđima.
Ustanovili su da postoje dokazi niskog kvaliteta da su pi-
lates, vježbe stabilizacije i motorne kontrole, kao i aerobni
Savremeni stavovi i novi pogled na CLBP trening i vježbe snage (protiv otpora) najefikasniji tretmani
za pacijente sa CLBP. Takođe, utvrdili su da je pilates imao
Nakon ovih obećavajućih početaka bilo je puno istra- najveći efekat na bol; vježbe protiv otpora, vježbe stabiliza-
živanja na temu vježbi stabilizacije za CLBP, sa različitim za- cije i vježbe motorne kontrole najviše su uticale na funkcio-
ključcima. Najveći broj autora se usaglasio da ovaj tip vježbi nalnost i efekti ovih programa su se najduže održali; dok su
treba uvrstiti u jedan kompletniji program vježbi koji će po- aerobne vježbe najbolje uticale na mentalni status pacijena-
red statičkih kontrakcija mišića stabilizatora sadržati i vježbe ta. Vježbe istezanja i McKenzie metod nisu pokazale razliku
istezanja i jačanja mišića leđa i abdomena. Takođe, obzirom u odnosu na kontrolnu grupu i nisu bile efikasne u redukciji
na cijeli biopsihosocijalni aspekt hroničnog lumbalnog bola, bola i poboljšanju funkcionalnosti kod pacijenata sa CLBP .
14
većina programa uključuje i kognitivno-bihejvioralne inter-
vencije, vježbe relaksacije, edukaciju. Specijalizovane vježbe Bagheri i sar. su u svom radu pokazali da su vježbe sta-
se kombinuju sa pilatesom, jogom, aerobikom, vježbama bilizacije u kombinaciji sa kognitivno-bihejvioralnom terapi-
u vodi. Uključuje se kardio trening: plivanje, brzo hodanje, jom (Cognitive-Behavioral Therapy, CBT) efikasnije od samog
vožnja bicikle. stabilizacionog treningabez CBT, u smanjenju izbjegavanja
različitih DLA i vježbanja zbog straha od bola (fear avoidan-
Su Su Hlaing i sar. smatraju da vježbe stabilizacije mi- ce behaviours), ali i u povećanju debljine TrA mišića tokom
šića lumbalnog jezgra (core exercises) mogu povratiti važnu ADIM (Abdominal Drawing-In Maneuver, ADIM) zadatka .
15
funkciju lokalnih mišića trupa, unaprijediti proces senzorne Khodadad i sar. su ispitivali posebno uticaj vježbi stabilizaci-
integracije i tako pozitivno uticati na stabilnost kičme kod je i CBT na bol i funkcionalnost kod pacijenata sa nespecifič-
osoba sa nespecifičnim bolom u leđima. Upoređivani su nim CLBP i takođe pokazali njihov pozitivan efekat .
16
efekti dva različita režima vježbanja: vježbe stabilizacije i
vježbe jačanja, na propriocepciju, ravnotežu, debljinu mišića Fleckenstein. i sar. su predstavili pregled literature (58
i bol. Autori su dali prednost vježbama stabilizacije i zaklju- studija/10.084 pacijenata) koja se bavila individualno konci-
čili da je to optimalan tretman za poboljšanje propriocep- piranim i sprovođenim vježbama za bol u leđima, sprovede-
cije, ravnoteže i procentualne promjene debljine mišića uz nim samostalno ili u kombinaciji sa psihološkim intervenci-
poboljšanje funkcionalnosti i smanjenje straha od kretanja, jama i njihovim efektom na intenzitet bola i funkcionalnost
kod ispitivanih pacijenata . pacijenata sa CLBP. Rezultati zabilježeni 12 nedjelja nakon
11
tretmana nisu pokazali značajniju razliku između individual-
Mueller i sar. smatraju da nema više potrebe dokazivati nog i grupnog izvođenja terapijskih protokola, ali su rezul-
efikasnost vježbi stabilizacije na CLBP i da je njihov značaj tati nakon godinu dana bili ubjedljivo na strani individualnih
već utvrđen, zato se u svom sistematskom pregledu litera- intervencija .
17
ture bave pronalaženjem optimalne doze vježbanja i uticaja
na redukciju bola i poboljšanje funkcionalnosti kod pacije- Macedo i sar. postavljaju pitanje važnosti individualnog
nata sa CLBP. Navode da je doza koja je imala najveći uticaj pristupa i najavljuju istraživanje koje bi trebalo da utvrdi
na bol i funkcionalnost, bila vježbanje 3 - 5 puta nedjeljno kako možemo predvidjeti koje vježbe će najviše odgovara-
(novi dokaza C) sa vremenom treninga od 20 do 30 minuta ti pacijentu, na osnovu određenih testova i anketa koje bi
po sesiji (nivo dokaza A) . pacijenti popunjavali prije početka terapije . Covalschi i sar.
18
12
se sa druge strane pitaju koji je program vježbi najefikasni-
Sipoviciene i sar. su ispitivali kratkoročne i dugoroč- ji u prevenciji ponovljenog bola u leđima kod pacijenata sa
ne efekte različitih programa vježbanja na funkciju mišića CLBP (da li su to rekreativne vježbe, aerobik, vježbe isteza-
lumbalnog korseta, debljinu multifidusa, funkcionalnu nja, vježbe stabilizacije ili vježbe snage) .
19
onesposobljenost i bol u donjem dijelu leđa kod ljudi koji
obavljaju sjedeći posao. Rezultati su pokazali da su 20-ne- Posljednja istraživanja na ovu neiscrpnu temu naglaša-
djeljni programi vježbanja smanjili bol u donjem dijelu leđa vaju važnost inkorporiranja lokalizovanih terapijskih vježbi,
i funkcionalnu onesposobljenost. Pozitivni efekti na površi- koje obuhvataju i vježbe stabilizacije, u terapijski protokol,
nu poprečnog presjeka multifidusnog mišića, funkcionalnu kao fundamentalnog aspekta upravljanja nespecifičnim
onesposobljenost i bol u donjem dijelu leđa trajali su i četiri CLBP. Savjet je i da vježbe budu prilagođene individualnim
nedjelje nakon primjene programa vježbi za jačanje mišića potrebama pacijenata. Svakako su potrebna dalja istraži-
lumbalnog regiona i 12 nedjelja nakon primjene programa vanja u cilju pronalaženja optimalnih kombinacija vježbi za
vježbi stabilizacije. Snaga mišića lumbalnog korseta se po- svakog pacijenta sa CBLS, te doziranja i trajanja terapije,
većala i trajala je i do 8 nedjelja nakon oba programa vjež- kako bi se poboljšala efikasnost i obezbijedila dugotrajnost
banja . efekata primijenjenog kineziterapijskog programa .
13
20
Oven i sar. su u svom pregledu literature (89 studi-
ja/5.578 pacijenata) upoređivali različite modalitete vježba-

REVIJALNI RADOVI Galenika Medical Journal, 2024; 3(11):72-78. 75