Page 78 - GALENIKA MEDICAL JOURNAL

Bifidobacterium koje produkuju GABA (Gamma-aminobutyric niskim sadržajem fermentabilnih oligosaharida, disaharida
Acid, GABA), Escherichia, Candida, Streptococcus, Escherichia i monosaharida, poliola (Fermentable Oligo-Di-Monosacc-
coli i Enterococcus spp, koje karakteriše oslobađanje seroto- harides and Polyols, FODMAP) se pokazala neprocjenjivom.
nina, Baccilus, koji takođe može proizvesti dopamin. Disbi- FODMAP su grupa kratkolančanih ugljenih hidrata koji su
oza crijeva povezana je ne samo sa funkcionalnim gastro- često prisutni u hrani koju jedemo. Posjeduju tri karakteri-
intestinalnim poremećajima, već i sa gojaznošću, dijabetes stike koje su u korelaciji sa gastrointestinalnim simptomi-
melitusom tipa 2, inflamatornom bolešću crijeva, kardiova- ma: slabo se apsorbuju u crijevima, vezuju dodatnu vodu
skularnim oboljenjima, autizmom, anksioznošću, gojazno- u crijevima i brzo ih fermentišu crijevne bakterije. Rezultat
šću, šizofrenijom, Parkinsonovom bolešću i Alchajmerovom je povećana proizvodnja gasova, nadimanje stomaka, bol
bolešću. Takođe, crijevna disbioza u tankom crijevu je ključ- u stomaku i dijareja. U fazi eliminacije, pacijent konzumira
na za takozvani SIBO (pretjerani rast bakterija u tankom cri- malu količinu hrane koja sadrži FODMAP, postepeno elimi-
jevu) 36-38 . nišući svaki od prisutnih ugljenih hidrata . Zatim pacijent
50
ponovo uvodi grupe namirnica, pod nadzorom dijetetičara.
Tokom ovog procesa treba pratiti gastrointestinalne znake
Uticaj antibiotika na intestinalnu i simptome. Pri tome, određene vrste hrane će morati da
disbiozu u FGID budu potpuno uklonjene na duži vremenski period. Padu-
ano i sar. potvrdili su efekat niske FODMAP, bezglutenske i
Veliki broj studija objašnjava efekat antibiotika koji cilja- uravnotežene dijete kod pacijenata sa IC. Simptomi kao što
ju na osovinu mikrobiota-crijeva-mozak, a takođe ukazuju i su nadimanje i bol u stomaku poboljšali su se nakon četiri
na razlike u mikrobiomu crijeva i stabilnosti mikrobioma u nedjelje od početka dijete. Međutim, 86% ispitanika preferi-
vezi sa uzrastom . Ovaj efekat zavisi od specifičnih grupa ra izbalansiranu ishranu, u poređenju sa 3% ispitivane gru-
39
antibiotika, načina primjene antibiotika i trajanja njegove pe koja je počela sa ishranom sa niskim sadržajem FODMAP.
primjene. Apsorpcija u gastrointestinalnom traktu takođe Cingolani i sar. u italijanskoj grupi dobili su slične rezultate
igra važnu ulogu u crijevnoj mikroflori. Naime, metronida- 2020. godine 51, 52 .
zol je široko propisivan antibiotik koji se lako apsorbuje u
gastrointestinalnom traktu i takođe lako prelazi hematoen-
cefalnu barijeru . Antibiotici koji se ne apsorbuju, kao što je Pre/probiotici u liječenju funkcionalnih
40
vankomicin, ne prolaze hematoencefalnu barijeru i koncen- gastrointestinalnih bolesti
trišu se u gastrointestinalnom traktu, isključujući direktno
djelovanje antibiotika na CNS . Način primjene antibiotika Svjetska zdravstvena organizacija (World Health Organi-
41
je takođe još jedan važan faktor u eksperimentalnim studi- zation, WHO) definiše probiotike kao „žive mikroorganizme
jama crijeva i njihovom uticaju na osovinu crijevna mikrobi- koji, primijenjeni u prihvatljivim količinama, imaju zdrav-
ota-mozak . stvene koristi za domaćina“ 53, 54 . Pokazalo se da su probiotici
42
korisni u liječenju brojnih funkcionalnih gastrointestinalnih
Inicijalna kolonizacija crijeva počinje u ranom životu i bolesti, kao što su infantilne kolike, sindrom iritabilnog
uglavnom se uspostavlja do gestacijske starosti , u zavisno- crijeva (IBS), funkcionalni bol u stomaku , kao i infektivna
43
55
sti od načina porođaja (vaginalni porođaj naspram carskog dijareja, dijareja povezana sa antibioticima i ulcerozni koli-
reza) , načina hranjenja (dojenje nasuprot hranjenju formu- tis. Efikasnost probiotika može varirati u zavisnosti od pre-
44
lama) i upotrebe antibiotika . Rani postnatalni period je hrambenih navika pojedinaca . Specifični probiotici djeluju
46
45
56
ključan za razvoj mikrobne zajednice i razvoj imunih ćelija. na pokretljivost crijeva, varenje hrane, imunološke reakcije,
Tokom ovog perioda, morfološki i funkcionalni razvoj se od- obogaćujući samu mikrobiotu. Shodno tome, u ovoj deceniji
vija u CNS, na koji će vjerovatno direktno ili indirektno uticati viđene su mogućnosti poboljšanja crijevnog mikrobioma i
crijevna mikrobiota . Sve veći broj dokaza iz epidemiološ- poboljšanja simptoma gastrointestinalnog trakta . Njegov
47
57
kih i eksperimentalnih studija ukazuje na to da mikrobio- uticaj na zdravlje pojedinca je neophodan da bi se razvile
49
48
ta crijeva ima ključnu ulogu u modulaciji moždane funkcije nove strategije za njegovu modulaciju, posebno kada je pri-
i ponašanja. sutna disbioza, što je često slučaj sa različitim gastrointe-
stinalnim bolestima. Stoga se čini da je modulacija sastava
i funkcije crijevne mikrobiote probioticima, koji su dokazali
Ishrana kod pacijenata sa FGID efikasnost za specifično stanje, najprihvatljivija dostupna
Trenutno se malo zna o efikasnosti dijetetske terapije opcija i za prevenciju i za liječenje.
u simptomatskom liječenju sindroma iritabilnog crijeva i
funkcionalne gastrointestinalne bolesti. Međutim, najvažniji
aspekt nutritivne terapije IBS/FGID je da ne postoji jedin-
stvena dijeta koja će pomoći u rješavanju simptoma. Perso-
nalizacija je ključna jer svako ima različite navike u ishrani i
različite psiho-socijalne pokretače. Međutim, mnogi ljudi na
dijeti imaju uspeha koristeći eliminacione dijete. Ishrana sa

76 DOI: 10.5937/Galmed2305075N